Nikola Tesla, een geniale zonderling
Nikola Tesla werkte aan een methode om gedachten te fotograferen en aan een straal waarmee hij een miljoen soldaten tegelijk kon doden. Maar hij was ook een van de sleutelfiguren in de wereldwijde elektrificatie die rond 1880 begon. De excentrieke uitvinder stierf 75 jaar geleden.
Op 7 januari 1943 besloot een kamermeisje van het New Yorker Hotel het bordje DO NOT DISTURB dat de hoogbejaarde Nikola Tesla twee dagen eerder had opgehangen te negeren. In de kamer trof ze het levenloze lichaam van de vaste hotelgast aan, die ook in Nederland bekendstond als ‘de magiër onder de geleerden’ en ‘de grootste nog levende uitvinder van Amerika’.
Tesla was in de tweede helft van zijn leven uitgegroeid tot het stereotype van de maffe geleerde, een eenzame zonderling die in zijn hotelkamers gewonde duiven verzorgde en naar eigen zeggen van een van die duiven hield ‘zoals een man van een vrouw’. Kort voor zijn overlijden draaide het eerste Superman-tekenfilmpje (The Mad Scientist, 1941) in de Amerikaanse bioscopen. Daarin gaat Superman de strijd aan met een geleerde, die met zijn electrothanasia ray op het punt staat de wereld te vernietigen en die onmiskenbaar was gebaseerd op Tesla, met in plaats van een duif een gier aan zijn zijde.
De eerste telefooncentrale
Nikola Tesla werd op 10 juli 1856 geboren als kind van Servische ouders in het dorp Smiljan, tegenwoordig in Kroatië, destijds deel van het Oostenrijks-Hongaarse Rijk. Tesla vertelt in zijn autobiografie My Inventions (1919) dat hij op de middelbare school gefascineerd was geraakt door elektriciteit. De jonge uitblinker koos voor een studie aan de technische universiteit in het Oostenrijkse Graz.
Na een lange experimentele fase, waarin elektra slechts praktische toepassingen vond in allerlei vormen van kwakzalverij en spiritisme, werd het natuurkundige fenomeen vanaf de jaren dertig van de negentiende eeuw voor het eerst werkelijk nuttig ingezet. Om te beginnen bij de eerste vorm van moderne telecommunicatie: de telegraaf. En rond Tesla’s studiejaren bij de eerste praktische elektrische verlichting en telefonie.
Tesla brak zijn studie in Graz voortijdig af. In Boedapest hielp hij bij het opzetten van de eerste telefooncentrale. In 1882 werd hij aangenomen bij Thomas Edisons elektriciteitsmaatschappij in Parijs. Van daaruit was hij betrokken bij de oprichting van nieuwe elektriciteitscentrales in Frankrijk en Duitsland. Zijn snelgroeiende reputatie bezorgde hem na twee jaar een baan bij het moederbedrijf in New York City. Bij Edison Machine Works in de Lower Eastside werkte Tesla aan de bouw van een grote elektriciteitscentrale, aan de verbetering van generatoren en aan de ontwikkeling van booglampen voor straatverlichting.
Tesla zou maar zes maanden bij Edison op de loonlijst staan en de twee hebben elkaar hooguit een paar keer ontmoet. Maar de levens van beide elektrotechnisch pioniers zullen voor de rest van de geschiedenis met elkaar verknoopt blijven. Vanwege hun professionele aanvaringen, maar ook door de fundamentele verschillen in temperament en karakter. Ze zijn in het openbaar niet altijd even aardig tegen elkaar geweest. Dat begon al met Tesla’s vertrek bij Edison Machine Works. Volgens Tesla wegens het niet-uitbetalen van beloofde bonussen.
Na zijn vertrek in 1885 begon hij zijn eigen Tesla Electric Company. Terwijl Edisons elektriciteitscentrales gelijkstroom met een lage spanning produceerden, zette Tesla in op wisselstroom met een hoog voltage. Hij ging een partnerschap aan met Edisons grote concurrent, George Westinghouse. De concurrentiestrijd tussen Edison enerzijds en Westinghouse en Tesla anderzijds zal de geschiedenis in gaan als the war of the currents.
Lees verder Bericht ID 3913
