Wees geen ‘Uncle Fester’… bouw een Dim Bulb Tester
Als je oude stereoapparatuur test, kan een tester voor dimbare lampen erg handig zijn. Hij is echter niet bedoeld om lampen te testen, maar om andere dingen te testen.
Terry van Erp legt het allemaal uit in zijn handleiding voor het zelf maken van zo’n tool. Wees wel voorzichtig: je moet weten wat je met netspanning doet om dit veilig te kunnen doen!
De dimbare lamp is een bedrieglijk eenvoudig hulpmiddel dat desondanks vaak nuttig blijkt bij diagnoses. Hij bestaat normaal gesproken gewoon uit een lamp die in serie is geschakeld met de te testen apparatuur.
De lamp moet een wattage hebben dat vergelijkbaar is met het opgenomen vermogen van de apparatuur zelf. Neem bijvoorbeeld een versterker.
Als de lamp fel brandt wanneer de versterker onbelast is, wijst dit erop dat er ergens kortsluiting is. Dat komt doordat de gloeiende lamp aangeeft dat er veel stroom wordt getrokken onder omstandigheden waarin er eigenlijk maar weinig stroom zou moeten lopen. De lamp beschermt de apparatuur door in feite te fungeren als een soort stroombegrenzer.
Er bestaan schakelingen die rechtstreeks met de 230 V netspanning zijn verbonden. In dit artikel bespreken wij hoe u ook aan deze schakelingen veilig kunt werken.
Achtergrondinformatie: Waar zit het gevaar?
De elektrische weerstand van uw lichaam
Het menselijk lichaam heeft een bepaalde elektrische weerstand. Als u dus een spanningsverschil tussen twee plaatsen op uw lichaam aanbrengt, bijvoorbeeld door het met beide handen vastpakken van twee spanning voerende draden, dan zal er door uw lichaam een bepaalde stroom gaan lopen. De grootte van deze stroom is afhankelijk van de waarde van het spanningsverschil en van de grootte van uw lichaamsweerstand. Deze laatste grootheid is niet exact te definiëren, omdat deze van een aantal factoren afhankelijk is zoals:
– De vochtigheidsgraad van uw huid.
– De plaatselijke beharing van uw huid.
– De dikte van uw huid.
– De grootte van het huidoppervlak dat contact maakt met de draden.
– De afstand tussen de twee huidpunten die met de spanningen contact maken.
In droge toestand kan de huidweerstand van een mens meer dan 30 kΩ bedragen. Bij een doornatte huid neemt deze weerstand soms af tot minder dan 500 Ω.
Elektrische stroom kan gevaarlijk zijn
Uw spieren werken dank zij uiterst lage elektrische spanningen die via uw zenuwen worden aangevoerd. Het is dus logisch dat uw lichaam extreem gevoelig is voor elektriciteit. Niet de spanning is hierbij de gevaarlijke grootheid, maar de stroom die deze spanning tot gevolg heeft. Uiteraard zijn hier geen exacte gegevens over te noteren, want de ene persoon is gevoeliger voor elektrische stroom dan de andere. Tóch worden de onderstaande waarden algemeen gekoppeld aan de beschreven menselijke reacties:
Stromen kleiner dan 0,5 mA
De meeste mensen voelen dit niet. Stromen van 0,5 mA tot 2,0 mA
Deze wekken een prikkelend gevoel op (de laagste waarde) tot een schrikreactie (de hoogste waarde). Dit laatste kan al onrechtstreeks gevaarlijk zijn omdat die schrikreactie bijvoorbeeld tot gevolg heeft dat u van een ladder valt. Stromen van 2,0 mA tot 10,0 mA
Pijnlijke spierkrampen in uw handen en armen. Er treedt een lichte mate van spierverstijving op, maar u bent nog wel in staat uw spieren zélf te controleren, zodat u de spanning voerende geleiders nog kunt loslaten. Stromen van 10 mA tot 25 mA
Volledige spiercontracties, u blijft ‘aan de draden plakken’. De stroom blijft dus continu door uw lichaam vloeien met ademhalingsstoornissen en bewusteloosheid tot gevolg. Stromen van 25 mA tot 50 mA
De spiercontracties zullen zich uitbreiden tot uw borst- en hartspieren, met ademhalingsverlamming en hartkamer fibrillatie tot gevolg. Uw hersenen komen snel zonder zuurstof te zitten met alle gevolgen van dien. Stromen van 50 mA tot 1.000 mA
Onmiddellijk volledig uitvallen van uw hartfuncties met de dood tot gevolg. Uw huid begint te verbranden als gevolg van het door de stroom gegenereerde thermische vermogen in uw huidweerstand. Stromen groter dan 1.000 mA
Zeer ernstige brandwonden, zowel inwendig als op de huid. Uw lichaamsvloeistoffen beginnen te koken. Onmiddellijke dood als gevolg van een groot aantal factoren die uw lichaamsfuncties volledig ontregelen.
Wat is een absoluut veilige spanning?
Ook dat is moeilijk precies te definiëren. Algemeen wordt wisselspanning aanraak veilig geacht tot slechts 50 V. Voor gelijkspanning bedraagt deze waarde 120 V. Deze spanningen zijn in Nederland gedefinieerd als aanraak veilig in het normblad NEN 3140. Lees verder → Bericht ID 8842
Als rechtgeaarde hobbyist meent u uiteraard dat u dergelijke moduletjes veel goedkoper zélf in elkaar kunt knutselen. Zuiver technisch bekeken is dat natuurlijk het geval. VDR’s, thermische zekeringen en edelgas gevulde overspanningsbeveiligingen zijn voor een paar euro’s te koop. Meer hebt u niet nodig!
Denk echter aan uw verzekeringsmaatschappij!
De kans dat deze uw geknutsel op dezelfde manier waardeert als industrieel gemaakte modules is vrijwel nihil. Als er brand of schade ontstaat in uw huis door een bliksemincident en de inspecteur komt er achter dat u zélf aan de slag bent gegaan is de vraag of hij/zij de oorzaak van de brand en/of schade niet aan uw geknutsel wil toeschrijven in plaats van aan de bliksem.
Een schakeling voor onderdrukking van differential mode overspanning
Dit soort overspanning komt het meeste voor en vandaar dat wij tóch een schema publiceren van een goede beveiliging tegen dit soort calamiteiten, zie onderstaande figuur. Deze schakeling laat de aarde buiten beschouwing, zodat deze beveiliging ook is toe te passen op apparatuur die met een tweelingsnoer wordt gevoed.
Weerstanden R2 en R3
Deze weerstanden van 0,1 Ω vergroten de gelijkstroomweerstand van de netspanningsaanvoer, waardoor de twee overspanningsafleiders G1 en R1 hun werk beter kunnen verrichten. De waarde van de weerstanden is zo klein, dat de normale belasting nauwelijks invloed heeft. Per afgenomen ampère valt er immers een spanning van maar 0,2 V over de twee weerstanden. Ook het vermogen van de weerstanden is niet kritisch. Dergelijke lage waarden worden alleen als draadgewonden uitvoering verkocht en een vermogen van 1 W is voor de meeste praktische toepassingen meer dan genoeg.
Spoelen L1 en L2
Deze spoeltjes van 1 mH vergroten de zelfinductie van de netspanningsaanvoer, hetgeen zeer belangrijk is voor het goed onderdrukken van snelle spanningsimpulsen. De spoeltjes moeten natuurlijk wel in staat zijn de normale belastingsstroom te verdragen.
Condensator C1
Deze condensator vormt met de twee spoelen een effectief laagdoorlaat filter waardoor de snelle stoorimpulsen, die via de netspanning binnenkomen, al wat worden afgevlakt. Uiteraard moet deze condensator een rating van 400 V hebben! Hierdoor moeten G1 en R1 minder vaak in actie komen, hetgeen de levensduur van deze componenten verlengd.
Edelgas gevulde overspanningsbeveiliging G1
Deze moet een doorslagspanning van 500 V tot 600 V hebben.
VDR R1
VDR’s van 300 Vac / 385 Vdc zijn dé standaard en voor minder dan twee euro’s in ieder postorderbedrijf te koop.
Zekering F2
Deze buisvormige thermische zekering van 120 °C moet u in goed thermisch contact met de VDR monteren. Denk u er aan dat de zekering een werkspanning van 250 V moet kunnen verdragen?
Zekering F1
Dit is uiteraard de standaard glaszekering van 20 mm bij 5 mm. De waarde hangt natuurlijk af van de belasting die u op de bliksembeveiliging wilt aansluiten.
Werco scheidingstrafo 500VA Update Werco 500W scheidingstrafo: powermonitor, zekeringen en schakelaar opgebouwd
Laatste update: 17 juni 2025, powermonitor, stopcontact zonder randaarde, schakelaar en zekeringen, ingang op fase, uitgaande fase en nul ingebouwd.
Model 500 Watt van Werco Transformatoren B.V. uit Waalwijk
Een scheidingstransformator of scheidingstrafo is een transformator die galvanische scheidingen creëert tussen de primaire en secundaire wikkeling. Daardoor verminder het elektrocutie gevaar van het apparaat. Zo wordt deze o.a. gebruikt in geval van bijvoorbeeld boten die aansluiting vinden met stroomvoorzieningen aan de wal.
Andere benaming is ook wel veiligheidstransformator.
Werco B.V. is in 1917 in Den Haag opgericht door de heer W.R. van Werkhoven als Werco Electrische Apparatenfabriek.
In eerste instantie worden uiteenlopende apparaten geproduceerd als verwarmingselementen, soldeerbouten, friteuses, droogkappen en transformatoren. De link tussen deze producten is het feit dat ze allemaal onderdelen bevatten die gewikkeld moeten worden.
Door de overgang van het Haagse elektriciteitsnet van 110V naar 220V ontstaat een grote vraag naar transformatoren. Vanaf dat moment zijn transformatoren een steeds groter deel van de productie van Werco gaan uitmaken.
Gevelbord 1960
In 1963 wordt Werco overgenomen door de heer W. van Werkhoven, vader van de huidige directeur M. van Werkhoven, die het bedrijf sinds 1989 leidt.
Na een verhuizing binnen Den Haag groeit het bedrijf verder en het verhuist in 1973 naar een nieuw pand in Waalwijk.
Daar start Werco als eerste in Nederland met de productie van ringkern-transformatoren en profileert zich daarmee als innovatief bedrijf.
Werco reclame 1955
De producten van Werco worden tegenwoordig toegepast in uiteenlopende sectoren als paneelbouw, elektronica-assemblage, telecommunicatie en luchtvaart. Het productenpakket van Werco bestaat onder andere uit:
Transformatoren in 1-fase en 3-fase uitvoering
Ringkerntransformatoren in open en ingegoten uitvoering
Printtransformatoren
Ferriettransformatoren en spoelen
Inductieve producten op maat
Het leveren van “Inductieve Componenten op Maat” is een van de sterkste punten van Werco. Of het nu gaat om een miniatuur sensorspoel, een audiotrafo of een 3-fase filter: samen met u wordt een passende oplossing bedacht.
Het succes van deze werkwijze blijkt uit het nog steeds groeiende klantenbestand van Werco.
Elektrische stroom is het transport van elektrische lading. In een elektrisch netwerk vindt dit transport voornamelijk plaats door de beweging van elektronen door geleiders en halfgeleiders onder invloed van een potentiaalverschil. Ook de beweging van ionen in een elektrolyt of een plasma veroorzaken een elektrische stroom. In al deze gevallen vindt het ladingstransport plaats door de verplaatsing van ladingdragers. Daarnaast ontstaat ook een elektrische stroom als verandering van de elektrische flux, zoals tussen de platen van een condensator gedurende het laden en ontladen, zonder dat zich ladingsdragers verplaatsen.
De sterkte van elektrische stroom wordt gemeten in ampère (A), als de hoeveelheid per tijdseenheid verplaatste lading, en wel in coulomb (C) per seconde (s): 1 A = 1 C/s.
In verdunde gassen, elektrolytische oplossingen en gesmolten elektrolyten verplaatsen positieve en negatieve ionen zich in tegengestelde richtingen; in een metalen geleider bewegen de negatief geladen elektronen zich van de negatieve (elektronenoverschot) naar de positieve (elektronentekort) pool.
Richting en sterkte
Traditioneel wordt elektrische stroom uitgedrukt als de verplaatsing van positieve lading. Toen het bekend werd dat elektrische stroom doorgaans wordt veroorzaakt door elektronen die zich in tegengestelde richting verplaatsen, heeft men het elektron per definitie een negatieve lading toegekend. De oude definitie van stroomrichting bleef daardoor van kracht.
Elektrische stroomsterkte wordt doorgaans weergegeven met de letter (van intensiteit) en kan worden beschreven als verplaatsing van elektrische lading per tijdseenheid. Voor een stroom met constante sterkte is: Lees verder → Bericht ID 8842
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken wij technologieën zoals cookies om informatie over je apparaat op te slaan en/of te raadplegen. Door in te stemmen met deze technologieën kunnen wij gegevens zoals surfgedrag of unieke ID's op deze site verwerken. Als je geen toestemming geeft of uw toestemming intrekt, kan dit een nadelige invloed hebben op bepaalde functies en mogelijkheden.
Functioneel
Altijd actief
De technische opslag of toegang is strikt noodzakelijk voor het legitieme doel het gebruik mogelijk te maken van een specifieke dienst waarom de abonnee of gebruiker uitdrukkelijk heeft gevraagd, of met als enig doel de uitvoering van de transmissie van een communicatie over een elektronisch communicatienetwerk.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang is noodzakelijk voor het legitieme doel voorkeuren op te slaan die niet door de abonnee of gebruiker zijn aangevraagd.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend voor statistische doeleinden wordt gebruikt.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor anonieme statistische doeleinden. Zonder dagvaarding, vrijwillige naleving door je Internet Service Provider, of aanvullende gegevens van een derde partij, kan informatie die alleen voor dit doel wordt opgeslagen of opgehaald gewoonlijk niet worden gebruikt om je te identificeren.
Marketing
De technische opslag of toegang is nodig om gebruikersprofielen op te stellen voor het verzenden van reclame, of om de gebruiker op een site of over verschillende sites te volgen voor soortgelijke marketingdoeleinden.
(van intensiteit) en kan worden beschreven als verplaatsing van elektrische lading per tijdseenheid. Voor een stroom met constante sterkte is: 
